VeloTydzień Ekonomiczny 23 marca 2026 r.

NAJWAŻNIEJSZE W TYM TYGODNIU

ZAGRANICA:

W tym tygodniu rynki będą nadal reagować na eskalację konfliktu w Zatoce Perskiej, w tym groźby USA i Iranu wobec infrastruktury energetycznej. Wysokie ceny ropy i gazu napędzają oczekiwania inflacyjne oraz rentowności obligacji w Europie i USA, a awersja do ryzyka wpływa na spadki indeksów akcji. Inwestorzy będą śledzić marcowe PMI w strefie euro i USA oraz środowe dane Ifo z Niemiec, które pokażą wpływ wysokich kosztów energii na przedsiębiorstwa. Banki centralne, w tym EBC, pozostają w trybie „wait-and-see”, gotowe reagować na wzrost presji inflacyjnej lub pogorszenie prognoz wzrostu gospodarczego.

POLSKA:

W kraju rynki skupią się na danych z lutego i IV kwartału 2025 – sprzedaży detalicznej, wynikach firm niefinansowych i podaży M3. Wskaźnik koniunktury GUS spadł do 0 pkt., z największymi obniżkami w przemyśle i transporcie, podczas gdy budownictwo, handel hurtowy i sektor finansowy poprawiły wyniki. Moody’s utrzymało rating Polski na poziomie A2 z negatywną perspektywą, wskazując ryzyka fiskalne i polityczne, a rząd pozostawia w rezerwie ewentualną obniżkę VAT na paliwa w przypadku eskalacji kryzysu na Bliskim Wschodzie. Na ostatnim szczycie UE nie przyjęto bezpośrednich działań obniżających ceny energii dla przemysłu energochłonnego w ramach EU ETS. Zamiast tego Komisja Europejska ma przygotować środki wspierające inwestycje w modernizację i dekarbonizację przemysłu oraz bardziej elastyczne wykorzystanie uprawnień ETS i pomocy państwa.

INTERWENCJE RZĄDÓW EUROPEJSKICH NA RYNKU ENERGII

Marcowa blokada Cieśniny Ormuz spowodowała gwałtowny wzrost cen ropy, gazu i energii, zmuszając europejskie rządy do uruchomienia programów osłonowych dla gospodarstw domowych i firm, podobnie jak w 2022 r. Interwencje są zróżnicowane – od selektywnej pomocy społecznej po powszechne zamrożenie cen, a ich koszt wynosi od 0,3% do ponad 2% PKB. Europa wciąż korzysta z mechanizmów z poprzedniego kryzysu energetycznego. Polska nie wprowadziła jeszcze żadnych działań.

Hiszpania: szybkie obniżenie cen kosztem dochodów publicznych. Hiszpania zapowiedziała pakiet o wartości ok. 5 mld EUR w obecnej fazie kryzysu, co odpowiada ok. 0,35% PKB. Mechanizm opiera się na natychmiastowym obniżeniu cen dla konsumentów przez redukcję stawki VAT na energię elektryczną i gaz do 10%, dopłatę do paliw w wysokości 0,30 EUR za litr oraz czasowe zamrożenie części opłat regulacyjnych w rachunkach za prąd. Dodatkowo rozszerzono system bonów energetycznych dla gospodarstw o niskich i średnich dochodach oraz wykorzystano dochody z aukcji uprawnień do emisji CO₂ do finansowania subsydiów. Pakiet ma charakter powszechny, przez co znacząco obniża wpływy podatkowe i zwiększy deficyt w drugiej połowie roku.

Niemcy: stabilizacja kosztów systemowych energii. Niemcy przeznaczają na działania osłonowe ok. 10-12 mld EUR rocznie, czyli ok. 0,25–0,3% PKB i to bez uwzględnienia efektów konfliktu na Bliskim Wschodzie. Największą pozycją jest finansowanie opłat sieciowych (Netzentgelte), którego koszt wynosi ok. 6,5 mld EUR i jest pokrywany z Funduszu Klimatu i Transformacji. Drugim elementem jest gwarantowana cena energii elektrycznej dla przemysłu energochłonnego na poziomie ok. 5 eurocentów/kWh, co kosztuje dodatkowo ok. 3-5 mld EUR. Uzupełnieniem są gwarancje kredytowe dla firm o wysokim zużyciu energii oraz czasowe obniżenie części opłat energetycznych. Model ten ma ograniczać przenoszenie kosztów na ceny detaliczne i rynek pracy, a nie bezpośrednio subsydiować rachunki wszystkich gospodarstw domowych. W odpowiedzi na obecny kryzys urzędy zaczęły monitorować ceny na stacjach, które mogą je zmieniać tylko raz dziennie.

Słowacja: interwencja regulacyjna i zarządzanie niedoborem zamiast kosztownych dopłat. Słowacja stosuje model o łącznym koszcie szacowanym na ok. 1,2 mld EUR, czyli ok. 1% PKB, przy stosunkowo niewielkich bezpośrednich wydatkach budżetowych. Kluczowym elementem pozostaje administracyjne obniżenie cen energii elektrycznej dla gospodarstw domowych przez zobowiązanie państwowego producenta do sprzedaży prądu poniżej poziomu rynkowego, co generuje utracone zyski i dywidendy zamiast klasycznych transferów fiskalnych. Bezpośrednie wydatki obejmują głównie bony energetyczne dla gospodarstw o najniższych dochodach (ok. 200 mln EUR) oraz rekompensaty dla sektora publicznego i części małych firm za wzrost rachunków.

W obszarze paliw rząd zapowiedział działania nadzwyczajne niewymagające dużych nakładów budżetowych: czasową reglamentację sprzedaży (tankowanie wyłącznie do baku i ograniczenie sprzedaży do kanistrów), wyższe ceny diesla dla pojazdów na zagranicznych rejestracjach oraz wykorzystanie rezerw strategicznych w celu stabilizacji podaży. Celem jest utrzymanie dostępności paliw i energii dla krajowych odbiorców przy minimalizacji wydatków publicznych, kosztem większej ingerencji administracyjnej w rynek oraz pogorszenia wyników finansowych przedsiębiorstw energetycznych.

Czechy: selektywne wsparcie dochodowe i sprzeciw wobec kosztów klimatycznych transportu. Czechy pod rządami premiera Andrej Babiš realizują pakiet osłonowy o wartości ok. 1,5–2 mld EUR, czyli ok. 0,6% PKB, oparty głównie na transferach celowanych zamiast administracyjnego obniżania cen paliw. Kluczowym instrumentem pozostaje rozszerzony system dodatków mieszkaniowych (Příspěvek na bydlení), którego koszty wzrosły o ok. 400 mln EUR wskutek zwiększenia liczby beneficjentów o ok. 15% po skoku cen energii. Uzupełniająco rząd wypłaca jednorazowe dopłaty dla gospodarstw o niskich dochodach, rekompensaty dla samorządów oraz dotacje na poprawę efektywności energetycznej budynków.

W odniesieniu do paliw Babiš nie wprowadził powszechnych subsydiów ani zamrożenia cen, lecz koncentruje się na ograniczaniu przyszłych kosztów przez działania regulacyjne na poziomie UE: przede wszystkim sprzeciw wobec systemu ETS2 dla transportu i budownictwa. Rząd zapowiedział dążenie do jego rewizji lub nawet odrzucenia oraz możliwość wprowadzenia dodatków kompensacyjnych dla gospodarstw domowych, jeśli mechanizm wszedłby w życie.

Węgry: powszechne zamrożenie cen paliw i energii z dodatkowymi narzędziami stabilizacyjnymi. Węgry utrzymują jeden z najbardziej radykalnych modeli interwencyjnych w reakcji na wzrost cen ropy i paliw, z kosztem szacowanym na ok. 3,5–4 mld EUR rocznie, czyli ok. 2,1% PKB. Rząd premiera Viktora Orbána wprowadził administracyjne limity cen detalicznych paliw, które obowiązują od marca 2026 r.: benzyna jest ograniczona do ok. 595 forintów za litr, a olej napędowy do ok. 615 forintów za litr. Mechanizm cenowy działa wyłącznie dla pojazdów z węgierskimi tablicami rejestracyjnymi; kierowcy z zagranicy płacą rynkowe stawki, co ma ograniczyć zjawisko „turystyki paliwowej” i zmniejszyć presję na dostawy przy ustalonych cenach. Dodatkowo zakazano eksportu ropy i niektórych paliw, co ma utrzymać większą podaż na rynku krajowym i zapobiec niedoborom, oraz uwolniono rezerwy strategiczne paliwowe (zapas na ok. 45 dni), aby zabezpieczyć dostawy przy sztucznie obniżonych cenach.

PODSUMOWANIE

W Polsce nie wprowadzono jeszcze mechanizmów wsparcia dla gospodarstw domowych, ale przedłużający się kryzys zwiększa prawdopodobieństwo interwencji i presję na inflację. Doświadczenia m.in. Węgier pokazują, że zamrożenie cen paliw daje natychmiastową ulgę, ale obciąża budżet i sektor energetyczny, zwiększa popyt i ryzyko niedoborów. Polska może reagować kilkoma sposobami: selektywne wsparcie najuboższych poprzez dodatki lub zasiłki energetyczne, częściowe dopłaty i ulgi podatkowe na paliwa, albo regulacje rynkowe, np. ograniczając eksport czy korzystając z rezerw strategicznych. Każda strategia wymaga równoważenia szybkiej ochrony gospodarstw domowych z ryzykiem kosztów budżetowych i napięć w sektorze energetycznym. Z każdym tygodniem kryzysu może okazać się niemożliwe przejście przez szok bez dodatkowej interwencji jeżeli wprowadzą ją sąsiedzi.

Informacje i zastrzeżenia: Niniejszy materiał („Materiał”) ma charakter wyłącznie informacyjny oraz nie stanowi oferty w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny, ani rekomendacji do zawarcia transakcji kupna, sprzedaży lub innego rodzaju przeniesienia któregokolwiek instrumentu finansowego. Bank dołożył wszelkich racjonalnych i niezbędnych starań, aby informacje zamieszczone w Materiale były rzetelne oraz oparte na wiarygodnych źródłach. Informacje zawarte w Materiale nie mogą być traktowane jako propozycja nabycia którychkolwiek instrumentów finansowych, usługa doradztwa inwestycyjnego lub podatkowego ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Prognozy oraz dane zawarte w Materiale nie stanowią zapewnienia uzyskania określonych wyników jakichkolwiek transakcji finansowych ani przyszłych cen którychkolwiek instrumentów finansowych. Materiał nie stanowi badania inwestycyjnego ani publikacji handlowej w rozumieniu Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy. Bank i jego spółki (podmioty) zależne oraz pracownicy tych podmiotów mogą być zainteresowani zawarciem lub być stroną transakcji finansowych, w tym zawartych na instrumentach finansowych, których wynik jest uzależniony od czynników (danych i informacji) wymienionych w Materiałach.

Administratorem danych osobowych jest VeloBank S.A. z siedzibą w Warszawie (00-843) Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C (Bank). Dane kontaktowe Banku: VeloBank S.A., Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C, 00-843 Warszawa, telefon: 664 919 797, formularz: https://www.velobank.pl/kontakt/formularz-kontaktowy. Dane kontaktowe Inspektora Ochrony Danych: iod@velobank.pl. Bank przetwarza dane osobowe w odpowiedzi na zainteresowanie otrzymywaniem raportów analitycznych (art. 6 ust. 1 lit. a RODO - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE). Masz prawo do żądania od Banku dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych. Masz prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. W razie jakichkolwiek pytań lub sugestii skontaktuj się z nami.