VeloTydzień Ekonomiczny 2 listopada 2026 r.

NAJWAŻNIEJSZE W TYM TYGODNIU

ZAGRANICA:

W tym tygodniu uwagę rynków przyciągną wybory połówkowe w USA, które mogą zmienić układ sił w Kongresie i wpłynąć na oczekiwania dotyczące polityki fiskalnej. Przejęcie przez Demokratów kontroli nad co najmniej jedną izbą mogłoby ograniczyć przestrzeń do dalszego zwiększania wydatków, sprzyjać spadkowi rentowności amerykańskich obligacji i osłabieniu dolara. Reakcja rynku będzie jednak zależeć także od wyniku piątkowego raportu NFP: po rozczarowujących danych za wrzesień w październiku oczekiwany jest wzrost zatrudnienia poza rolnictwem o 79 tys. etatów, wobec konsensusu na poziomie 55 tys. Dane mogą zmienić wycenę grudniowej decyzji Fed. W Europie kluczowy będzie wstępny odczyt inflacji HICP za październik — oczekiwany jest wzrost do 3,9% r/r z 3,8% we wrześniu. Odbędą się też posiedzenia banków centralnych Wielkiej Brytanii, Szwecji i Czech; rynek oczekuje podwyżek stóp o 25 pb. Zmienność mogą dodatkowo podsycać wysokie ceny energii, pogorszenie nastrojów wokół inwestycji w AI i ryzyko eskalacji napięć na Bliskim Wschodzie. Taki splot czynników może kierować kapitał w stronę bezpiecznych aktywów, a zarazem zwiększać presję na waluty rynków wschodzących.

POLSKA:

Krajowy kalendarz zdominuje środowe posiedzenie RPP i publikacja nowego raportu o inflacji. Zakładamy utrzymanie stopy referencyjnej NBP na poziomie 3,75%. Październikowy spadek inflacji, silniejszy od oczekiwań, może wzmacniać argumenty za stabilizacją stóp; znaczenie będzie miał jednak ton komunikatu Rady i to, jak nowa projekcja inflacji oraz PKB zmieni ocenę perspektyw polityki pieniężnej. Niższe oczekiwania na podwyżki powinny wspierać krajowy rynek obligacji, podobnie jak ograniczona podaż SPW — najbliższa aukcja zamiany jest zaplanowana na 12 listopada. W piątek S&P przeprowadzi przegląd ratingu Polski; oczekujemy utrzymania oceny. Dodatkowym tematem dla inwestorów i prasy finansowej jest weekendowa eskalacja sporu wokół Trybunału Konstytucyjnego. Rynek będzie oceniał, czy wydarzenia te pozostaną krótkotrwałym źródłem niepewności, czy też zwiększą obawy o stabilność instytucjonalną i zdolność do prowadzenia polityki fiskalnej. Przed przeglądem S&P mogą przejściowo podnieść premię za ryzyko polityczne i wywierać umiarkowaną presję na złotego oraz obligacje skarbowe. Na rynku walutowym dodatkowym czynnikiem pozostanie kierunek dolara po wyborach w USA: oczekujemy podwyższonej zmienności złotego, z EURPLN powyżej 4,40 i USDPLN w przedziale 3,91–3,98.

AI NIE ZWALNIA, LECZ OGRANICZA REKRUTACJĘ

Debata o wpływie AI na rynek pracy długo opierała się na prognozach dotyczących ekspozycji zawodów na AI i deklaracjach prezesów firm technologicznych. To się zmienia. Od kilkunastu miesięcy przybywa badań, które mierzą rzeczywiste skutki generatywnej AI, wykorzystując dane z ogłoszeń o pracę, profile zawodowe i badania aktywności ekonomicznej. Większość analiz dotyczy Stanów Zjednoczonych i Europy, a ich wnioski nie są jednoznaczne. Dobrze pokazuje to badanie NBER dla USA: AI wyraźnie ogranicza popyt na zadania, które potrafi wykonać, ale łączny wpływ na zatrudnienie pozostaje umiarkowany, ponieważ firmy wdrażające AI rozwijają się i zatrudniają w innych obszarach. Nowe badania różnych zespołów naukowców tworzą spójny obraz: AI już zmienia rynek pracy, ale nie przez falę zwolnień. Zmiana jest mniej widoczna — firmy rzadziej rekrutują do zadań, które AI może przejąć, a coraz częściej poszukują osób potrafiących z niej korzystać.

MFW: najszersze dostępne dane. Najszerszą bazę danych wykorzystuje październikowy working paper MFW (Ando, Kirti, Lin, Szami Ilman, WP/26/220). Autorzy przeanalizowali ponad 700 mln ogłoszeń o pracę z 110 gospodarek, zebranych przez Lightcast od listopada 2021 r. do kwietnia 2026 r. Porównali zawody bardziej i mniej narażone na AI przed premierą ChatGPT w listopadzie 2022 r. oraz po niej. Porównania prowadzono w ramach tej samej gospodarki, branży i miesiąca. Dodatkowo uwzględniono trendy dotyczące pracy zdalnej, którą część literatury wskazuje jako główne źródło pozornego „efektu AI". Trzeba jednak pamiętać, że ogłoszenia pokazują popyt na nowych pracowników, a nie liczbę istniejących miejsc pracy. Pełny wpływ na zatrudnienie będzie narastał stopniowo, wraz z rotacją kadr.

Mniej ofert w zawodach narażonych na AI. Po premierze ChatGPT liczba ofert pracy w zawodach silnie narażonych na AI spadła średnio o około 6% w porównaniu z zawodami mniej narażonymi. W zależności od zastosowanej specyfikacji wynik mieścił się w przedziale od 5% do 8%. Początkowo efekt był niewielki. Ujawnił się pod koniec 2023 r. i pogłębiał w 2024 r., gdy różnica zbliżyła się do 10%. Nie widać przy tym zmian w wynagrodzeniach oferowanych w ogłoszeniach, które podają stawki. Pracodawcy dostosowują się więc na razie ilościowo, a nie cenowo: rzadziej rekrutują, ale nie obniżają wynagrodzeń.

Lepsze modele, podobny efekt. Najbardziej zaskakujący jest wynik dotyczący dynamiki zmian. Autorzy połączyli dane z kolejnymi progami możliwości modeli AI, mierzonymi przez METR. Spadek rekrutacji pogłębiał się, dopóki modele nie zaczęły wykonywać zadań, które człowiek realizuje w około godzinę. Po przekroczeniu tego progu efekt ustabilizował się na poziomie około 8%, mimo że kolejne generacje modeli są znacznie sprawniejsze. Autorzy tłumaczą to tym, że firmy zaczynają przebudowywać procesy z myślą o AI. Zamiast dalej ograniczać rekrutację, przesuwają popyt na inne zadania. Przywołują analogię do elektryfikacji fabryk, której pełne efekty ujawniły się dopiero po dekadach reorganizacji produkcji.

Zastępowanie ma większe znaczenie niż sama ekspozycja. Sama ekspozycja na AI nie przesądza o przyszłości zawodu. Najmocniej — o około 9,5% — spadła liczba ofert w zawodach o wysokiej ekspozycji i niskiej komplementarności, czyli tam, gdzie AI może łatwo przejąć zadania. W zawodach równie narażonych, ale takich, w których AI wspiera pracę człowieka, spadek był o połowę mniejszy i wyniósł około 4,7%. Z kolei w zawodach o niskiej ekspozycji i wysokiej komplementarności liczba ofert wzrosła o około 2,5%. MFW nie odnotowuje istotnej różnicy między ofertami dla juniorów i seniorów. Inny obraz wyłania się jednak z danych dotyczących struktury zatrudnienia wewnątrz firm. Badanie naukowców ze Stanfordu (Chandar, Klein Teeselink, wrzesień 2026 r., 41 krajów) pokazuje, że firmy wdrażające AI zmniejszają udział juniorów w zatrudnieniu o 1,9 pkt proc., głównie dlatego, że zatrudnienie seniorów rośnie o 6,7%. Polska należy do siedmiu krajów, w których efekt ten jest istotny statystycznie.

Europa: młodzi na razie nie tracą. Analizę Eurofound z września 2026 r. (D. Adăscăliței) oparto na unijnym badaniu aktywności ekonomicznej ludności (EU-LFS) z lat 2011–2025 oraz badaniu JRC AIM-WORK, które mierzy faktyczne wykorzystanie narzędzi AI w poszczególnych zawodach. Eurofound nie stwierdza szoku zatrudnieniowego dotyczącego konkretnie młodych osób. W latach 2019–2025 zatrudnienie osób w wieku 15–29 lat w zawodach intensywnie korzystających z AI wzrosło o 16,4%, a w zawodach korzystających z niej w niewielkim stopniu spadło o 7,2%. Wśród pracowników w wieku 30–49 lat było to odpowiednio +15,0% i −11,4%. Wskaźnik zatrudniania młodych obniżył się z 17,9% w 2022 r. do 15,9% w 2025 r., jednak spowolnienie po 2022 r. dotknęło młodych i starszych w podobnym stopniu. Przesunięcie zatrudnienia w stronę zawodów korzystających z AI trwa zresztą od 2013 r., a więc rozpoczęło się przed upowszechnieniem generatywnej AI. Największe trudności mają młodzi z niskim wykształceniem, a nie absolwenci studiów. Wyniki obejmują całą UE i nie zawierają osobnych danych dla Polski.

Nowe umiejętności i przewaga firm, które wdrażają AI wcześniej. Druga strona zmian to rosnący popyt na 51 nowych umiejętności związanych z AI. Obejmuje on m.in. znajomość ChatGPT i Copilota, prompt engineering, budowę agentów AI oraz łączenie modeli z wewnętrznymi danymi firmy. Popyt na te kompetencje rośnie najszybciej właśnie w zawodach narażonych na AI. Firmy poszukujące takich umiejętności zwiększają liczbę ogłoszeń szybciej niż pozostałe, również w zawodach narażonych na AI. Jest ich jednak niewiele: nawet wśród dużych przedsiębiorstw mniej niż 20% wymaga w ogłoszeniach umiejętności związanych z AI. Na razie przeważa więc efekt ograniczania rekrutacji. Pasuje to do październikowego raportu Banku Światowego o Europie i Azji Centralnej. Wynika z niego, że AI wykorzystuje mniej niż co dziesiąta firma w regionie, a wdrożenia częściej skracają czas operacji, niż zwiększają produktywność.

Co z tego wynika?

Badania różnią się wykorzystanymi danymi i metodami, ale ich wnioski zbiegają się w kilku punktach. AI oddziałuje na rynek pracy przede wszystkim przez rekrutację, a nie zwolnienia. W kraju z kurczącą się siłą roboczą, takim jak Polska, oznacza to łagodniejsze dostosowanie: mniej nowych etatów w zawodach, w których zadania można zastąpić, zamiast masowych redukcji. Zmiany w ścieżce wejścia na rynek pracy trzeba obserwować, ale nie ma podstaw do paniki. Dane analitkyków Stanfordu dla Polski sugerują, że firmy wdrażające AI przesuwają strukturę zatrudnienia w stronę doświadczonych pracowników. Z kolei na poziomie całej UE Eurofound nie stwierdza szoku dotyczącego młodych. Najbardziej narażeni są młodzi z niskim wykształceniem. Niewielka skala wdrożeń to jednocześnie największe ryzyko i szansa. Korzyści odnoszą nieliczne firmy, które przebudowują swoje procesy. Sytuacja jest rozwojowa, ale problemy przez które przechodzą firmy technologiczne z pozyskaniem dodatkowego kapitału w ostatnich tygodniach może potwierdzić, że zmiany rynku pracy na razie są takie jak opisują je ekonomomiści.

Źródła:

Ando S., Kirti D., Lin W., Szami Ilman A. (2026), How is Labor Demand Changing as AI Improves? New Global Evidence, IMF Working Paper 26/220.
Hampole M., Papanikolaou D., Schmidt L.D.W., Seegmiller B. (2025), Artificial Intelligence and the Labor Market, NBER Working Paper 33509.
Chandar B., Klein Teeselink B. (2026), How Does AI Change Labor Demand? Evidence from 41 Countries, Stanford Digital Economy Lab, working paper.
Adăscăliței D. (2026), AI is already in use in Europe's workplaces, but not at the expense of young workers, Eurofound, wrzesień 2026.
World Bank (2026), Making AI Work: Jobs, Firms, and Productivity, Europe and Central Asia Economic Update, październik 2026.

Informacje i zastrzeżenia: Niniejszy materiał („Materiał”) ma charakter wyłącznie informacyjny oraz nie stanowi oferty w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny, ani rekomendacji do zawarcia transakcji kupna, sprzedaży lub innego rodzaju przeniesienia któregokolwiek instrumentu finansowego. Bank dołożył wszelkich racjonalnych i niezbędnych starań, aby informacje zamieszczone w Materiale były rzetelne oraz oparte na wiarygodnych źródłach. Informacje zawarte w Materiale nie mogą być traktowane jako propozycja nabycia którychkolwiek instrumentów finansowych, usługa doradztwa inwestycyjnego lub podatkowego ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Prognozy oraz dane zawarte w Materiale nie stanowią zapewnienia uzyskania określonych wyników jakichkolwiek transakcji finansowych ani przyszłych cen którychkolwiek instrumentów finansowych. Materiał nie stanowi badania inwestycyjnego ani publikacji handlowej w rozumieniu Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy. Bank i jego spółki (podmioty) zależne oraz pracownicy tych podmiotów mogą być zainteresowani zawarciem lub być stroną transakcji finansowych, w tym zawartych na instrumentach finansowych, których wynik jest uzależniony od czynników (danych i informacji) wymienionych w Materiałach.

Administratorem danych osobowych jest VeloBank S.A. z siedzibą w Warszawie (00-843) Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C (Bank). Dane kontaktowe Banku: VeloBank S.A., Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C, 00-843 Warszawa, telefon: 664 919 797, formularz: https://www.velobank.pl/kontakt/formularz-kontaktowy. Dane kontaktowe Inspektora Ochrony Danych: iod@velobank.pl. Bank przetwarza dane osobowe w odpowiedzi na zainteresowanie otrzymywaniem raportów analitycznych (art. 6 ust. 1 lit. a RODO - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE). Masz prawo do żądania od Banku dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych. Masz prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. W razie jakichkolwiek pytań lub sugestii skontaktuj się z nami.