VeloTydzień Ekonomiczny 16 listopada 2026 r.
NAJWAŻNIEJSZE W TYM TYGODNIU
ZAGRANICA:
W tym tygodniu uwagę inwestorów przyciągną zarówno wydarzenia geopolityczne, jak i dane makroekonomiczne. W czwartek w Shenzhen ma dojść do spotkania D. Trumpa z W. Putinem i Xi Jinpingiem. Rosja liczy na rozmowy o globalnym bezpieczeństwie, a jednym z zapowiedzianych tematów jest denuklearyzacja; Trump wykluczył rozmowę o wojnie w Ukrainie. Wśród publikacji najważniejsze będą wtorkowe dane o sprzedaży detalicznej i produkcji przemysłowej w USA oraz środowe minutes FOMC, które mogą wpłynąć na oczekiwania dotyczące podwyżek stóp Fed. W Europie poznamy finalne dane inflacyjne ze strefy euro i Wielkiej Brytanii oraz niemiecki indeks ZEW. Nastroje nadal będą zależeć od rozwoju sytuacji na Bliskim Wschodzie i cen ropy.
POLSKA:
Kalendarz krajowych publikacji będzie skromny: dziś poznamy inflację bazową za październik, której oczekujemy na poziomie co najmniej 2,9% r/r wobec 3,1% miesiąc wcześniej, a w dalszej części tygodnia listopadowe badania koniunktury konsumenckiej i przedsiębiorstw. Złoty pozostanie pod wpływem dolara i cen ropy. Zakładamy, że EURPLN utrzyma się w przedziale 4,38–4,42; w przypadku USDPLN ryzyka są skierowane w górę, choć do dalszego umocnienia dolara potrzebne byłyby nowe impulsy. Na krajowym rynku obligacji spodziewamy się stopniowego wygasania korekty, mimo że rentowności mogą jeszcze nieznacznie wzrosnąć. W środę Ministerstwo Finansów zaoferuje obligacje o wartości 7–12 mld PLN, co może przejściowo podtrzymać presję na ich rentowności.
DROŻEJĄCA ROPA WZMACNIA USA, A OSŁABIA EUROPĘ
Szok na rynku ropy pokazuje, jak różna jest sytuacja gospodarek eksportujących i importujących energię. USA, dzięki wzrostowi krajowego wydobycia, lepiej radzą sobie z drożejącym surowcem. Europa nadal odczuwa go jako obciążenie dla inflacji i realnych dochodów. Ostatnie analizy MFW wskazują, że odporność na podobne wstrząsy może zwiększać transformacja energetyczna, a pomoc publiczna powinna trafiać przede wszystkim do najbardziej narażonych gospodarstw.
W 2026 r. niemal całkowite wstrzymanie ruchu przez Cieśninę Ormuz ograniczyło światową podaż ropy o około 20%. Pod koniec marca cena Brent sięgnęła 126 USD za baryłkę, wobec około 70 USD przed wybuchem wojny w lutym.
Analiza Känziga, Stocka i Zanottiego pokazuje, że skutki wzrostu cen dla USA zmieniły się wraz z przejściem od pozycji importera do eksportera netto ropy i produktów naftowych. W całej analizowanej próbie wzrost realnej ceny ropy o 10% wiązał się ze spadkiem produkcji przemysłowej o około 0,2% i wzrostem CPI o około 0,3%. Przy strukturze handlu sprzed 2010 r. taki szok obniżał produkcję przemysłową o około 0,6% po roku, zmniejszał zatrudnienie i podnosił bezrobocie. Przy pozycji eksportera z 2025 r. reakcje produkcji, zatrudnienia i bezrobocia były wyraźnie korzystniejsze.
Zmiana ma strukturalne podstawy. Wydobycie ropy w USA wzrosło z około 5 mln baryłek dziennie pod koniec lat 2000. do niemal 14 mln w 2025 r. Kraj stał się eksporterem netto ropy i produktów naftowych w 2019 r. Według EIA eksport netto wyniósł 2,85 mln baryłek dziennie w 2025 r., a miesięczny rekord — 5,93 mln — odnotowano w maju 2026 r.
Korzyści nie wynikają głównie z samego wzrostu eksportu. Ważniejsza jest poprawa relacji cen eksportu do cen importu, czyli terms of trade. Wzrost cen ropy może zwiększać dochody eksporterów i wspierać konsumpcję oraz wyceny aktywów. Efekty są widoczne także poza sektorem wydobywczym. Nie oznacza to, że droższa energia nie szkodzi części firm i gospodarstw. Zmienił się jednak ogólny bilans: szok podażowy nie musi już oznaczać dla USA spadku aktywności gospodarczej.
Unia Europejska importuje około 95% zużywanej ropy i 85% gazu, dlatego wzrost cen energii obciąża jej gospodarkę. Modelowanie MFW wskazuje, że realizacja agendy Fit for 55 może ograniczyć skutki przyszłych szoków.
W scenariuszu pełnego wdrożenia agendy wzrost ceny ropy o 50% w 2036 r. podnosi inflację HICP o 0,88 pkt proc. i obniża PKB o 0,2%. Przy utrzymaniu obecnych polityk inflacja rośnie o 1,22 pkt proc., a PKB spada o 0,58%. Spadek aktywności jest więc blisko trzykrotnie głębszy.
Jednym z mechanizmów jest elektryfikacja transportu wspierana przez ETS2. W analizowanym scenariuszu udział samochodów elektrycznych w sprzedaży zwiększa się w ciągu dekady o blisko 60 pkt proc. Przy szokach gazowych znaczenie ma również elektryfikacja ogrzewania. Efektywność energetyczna i rozwój OZE już zmniejszają podatność gospodarstw na wzrost cen. Według noty MFW dla Eurogrupy przeciętne gospodarstwo domowe w UE ma stracić w 2026 r. około 375 euro, czyli 0,7% konsumpcji. Zmiany z ostatnich pięciu lat ograniczyły przewidywaną stratę o 12%.
Reakcje rządów na szok z 2026 r. przypominają działania z 2022 r. W wielu krajach dominują szerokie osłony cenowe: kosztowne, trudne do wycofania i nie zawsze skierowane do osób najbardziej potrzebujących.
Do połowy września IMF Global Policy Tracker odnotował 1216 działań w 175 gospodarkach. Około 45% stanowiły instrumenty fiskalne. Choć większość pierwszych działań miała charakter czasowy, tylko około 30% wskazywało konkretną grupę beneficjentów. W UE MFW odnotował 125 instrumentów w marcu i kwietniu. Około 70% krajów obniżyło akcyzę, a ponad 90% wprowadziło co najmniej jedno działanie zniekształcające ceny. Koszt oszacowano na około 0,18% PKB.
Korzyści z dopłat do paliw rozkładają się nierównomiernie: z każdych 100 euro wsparcia najbogatsze 20% gospodarstw otrzymuje 34 euro, a najbiedniejsze 20% — 9 euro. Doświadczenia z 2022 r. pokazują, że pomoc można kierować dokładniej. UE przeznaczyła wówczas na wsparcie gospodarstw około 2,5% PKB, z czego około 70% na działania nieukierunkowane. Pełna rekompensata dla najbiedniejszych 40% kosztowałaby około 0,9% PKB. Obecnie wyrównanie strat najbiedniejszym 20% gospodarstw kosztowałoby szacunkowo 0,03% PKB, a w skrajnym scenariuszu — 0,15% PKB.
Polska niemal w całości importuje ropę, ma energochłonny przemysł i wysoki deficyt sektora publicznego. W 2026 r. wzrost cen paliw znalazł odzwierciedlenie w inflacji: w kwietniu paliwa płynne drożały o 58,9% rok do roku, we wrześniu paliwa do prywatnych środków transportu o 36,1%, a w październiku — mimo spadku cen na stacjach — o 21,7%. Szybki szacunek CPI za październik wyniósł 3,5%, a ceny nośników energii były wyższe o 6,0% rok do roku.
Z analiz wynikają trzy główne wnioski. Po pierwsze, dla Polski szok cen ropy pozostaje stagflacyjny: podnosi ceny i ogranicza realne dochody. Spadki cen światowych mogą wolniej przekładać się na ceny detaliczne niż wcześniejsze podwyżki, co przemawia za ostrożnością RPP.
Po drugie, szerokie osłony cenowe są kosztowne i słabo ukierunkowane. Przy ograniczonej przestrzeni fiskalnej bardziej efektywne mogą być transfery dla gospodarstw najbardziej narażonych. Trzeba też brać pod uwagę ryzyko utrwalania doraźnej pomocy — zwłaszcza przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r. MFW wskazuje, że w latach wyborczych działania rzadziej mają określony termin zakończenia.
Po trzecie, odkładanie transformacji może zwiększać koszty kolejnych kryzysów. Według modelowania MFW przy utrzymaniu obecnych polityk ten sam szok naftowy może oznaczać wyższą inflację i głębszy spadek PKB niż przy pełnej realizacji Fit for 55. Dlatego strategia energetyczna powinna łączyć dywersyfikację dostaw z ograniczaniem zużycia węglowodorów, elektryfikacją transportu i ciepłownictwa oraz ochroną gospodarstw o niższych dochodach.
Źródła:
NBER WP 35864, Känzig, Stock, Zanotti,From Importer to Exporter: Oil Shocks and the U.S. Economy (NBER); IMF WP 2026/148,Pumps and Plates (IMF); IMF WP 2026/226,The EU’s Energy Transition and Fuel Price Shocks (IMF); IMF WP 2026/206,What Drives Policy Responses to the 2026 Energy Shock? (IMF).
Informacje i zastrzeżenia: Niniejszy materiał („Materiał”) ma charakter wyłącznie informacyjny oraz nie stanowi oferty w rozumieniu ustawy - Kodeks cywilny, ani rekomendacji do zawarcia transakcji kupna, sprzedaży lub innego rodzaju przeniesienia któregokolwiek instrumentu finansowego. Bank dołożył wszelkich racjonalnych i niezbędnych starań, aby informacje zamieszczone w Materiale były rzetelne oraz oparte na wiarygodnych źródłach. Informacje zawarte w Materiale nie mogą być traktowane jako propozycja nabycia którychkolwiek instrumentów finansowych, usługa doradztwa inwestycyjnego lub podatkowego ani jako forma świadczenia pomocy prawnej. Prognozy oraz dane zawarte w Materiale nie stanowią zapewnienia uzyskania określonych wyników jakichkolwiek transakcji finansowych ani przyszłych cen którychkolwiek instrumentów finansowych. Materiał nie stanowi badania inwestycyjnego ani publikacji handlowej w rozumieniu Rozporządzenia Delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tej dyrektywy. Bank i jego spółki (podmioty) zależne oraz pracownicy tych podmiotów mogą być zainteresowani zawarciem lub być stroną transakcji finansowych, w tym zawartych na instrumentach finansowych, których wynik jest uzależniony od czynników (danych i informacji) wymienionych w Materiałach.
Administratorem danych osobowych jest VeloBank S.A. z siedzibą w Warszawie (00-843) Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C (Bank). Dane kontaktowe Banku: VeloBank S.A., Rondo Ignacego Daszyńskiego 2 C, 00-843 Warszawa, telefon: 664 919 797, formularz: https://www.velobank.pl/kontakt/formularz-kontaktowy. Dane kontaktowe Inspektora Ochrony Danych: iod@velobank.pl. Bank przetwarza dane osobowe w odpowiedzi na zainteresowanie otrzymywaniem raportów analitycznych (art. 6 ust. 1 lit. a RODO - Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE). Masz prawo do żądania od Banku dostępu do swoich danych osobowych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, jak również prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania, a także prawo do przenoszenia danych. Masz prawo do wniesienia skargi do Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych. Podanie danych osobowych jest dobrowolne. W razie jakichkolwiek pytań lub sugestii skontaktuj się z nami.
