Polki boją się ryzyka mniej niż pozostałe Europejki

Na tle Europejek Polki mają większy apetyt na ryzyko. Są jednymi z liderek pod względem chęci podejmowania odważnych decyzji w życiu zawodowym i prywatnym. Z okazji Dnia Kobiet przedstawiamy analizę pokazującą różnice w podejściu do ryzyka między kobietami i mężczyznami w Europie. Nasze strategie inwestycyjne zależą w końcu od tego, jak postrzegamy zagrożenia i szanse oraz gdzie lokujemy kapitał.

Dane Europejskiego Sondażu Społecznego¹ wskazują na uniwersalną prawidłowość w Europie – mężczyźni częściej niż kobiety deklarują skłonność do podejmowania ryzyka. Różnice te występują we wszystkich analizowanych krajach.

51,7% mężczyzn w Polsce deklaruje, że lubi podejmować ryzyko, podobnie wskazuje 39,3% Polek. Luka genderowa wynosi 12,4 pkt proc., co plasuje Polskę poniżej średniej europejskiej pod względem różnic między płciami. Co istotne, zarówno mężczyźni, jak i kobiety w Polsce znajdują się powyżej europejskiej mediany skłonności do ryzyka.

- Dane pokazują, że zarówno Polki, jak i Polacy znajdują się powyżej europejskiej mediany skłonności do podejmowania ryzyka, a różnica między płciami w Polsce jest niższa niż średnia europejska. To sygnał dojrzałości rynku. W realiach zmienności i niepewności ryzyko przestaje być impulsem, a staje się elementem strategii. Styl częściej utożsamiany z kobietami, oparty na analizie i długoterminowej perspektywie, sprawia, że decyzje są bardziej zrównoważone i konsekwentne – mówi Paulina Strugała, członkini zarządu ds. zarządzania ryzykiem w VeloBanku.

Na tle Europy najwyższą skłonność do ryzyka deklarują mężczyźni w Bułgarii (70,8%) oraz w Grecji i na Cyprze (powyżej 56%). Najniższe wartości obserwujemy w Austrii (21,8%) i we Włoszech (27%). Wśród kobiet liderem jest Cypr (46,3%), natomiast najniższą skłonność deklarują Austriaczki (13,3%).

Na tle innych Europejek Polki należą do grupy kobiet o relatywnie wysokiej skłonności do podejmowania ryzyka – 39,3% z nich deklaruje gotowość do jego podejmowania, co plasuje je w ścisłej czołówce europejskiego zestawienia. Wyższe wyniki notują jedynie m.in. Cypryjki i Bułgarki, a zbliżone – Finki i Islandki. Jednocześnie w wielu krajach Europy Zachodniej i Południowej odsetek ten jest wyraźnie niższy: najmniejszą skłonność do ryzyka deklarują Austriaczki, Włoszki, Słowaczki i Hiszpanki, gdzie wskazania są niemal dwukrotnie niższe niż w Polsce. Ogólnie rzecz biorąc, wyższa gotowość do ryzyka wśród kobiet częściej występuje w krajach północnych i części państw Europy Środkowo-Wschodniej niż w krajach południowych.

Tożsamość płciowa – wyraźny podział Wschód–Zachód

Analiza znaczenia bycia kobietą/mężczyzną w autopercepcji pokazuje silny podział geograficzny w Europie. W Polsce aż 90,3% respondentów uznaje płeć za kluczowy element swojej tożsamości. W krajach Europy Środkowo-Wschodniej, takich jak Węgry (93%) czy Ukraina (92,7%), odsetek ten jest jeszcze wyższy. W krajach skandynawskich, jak Szwecja (59%), znaczenie płci w autopercepcji jest znacznie mniejsze. W Polsce 92,2% Polek uznaje bycie kobietą za fundamentalny element tożsamości. Wśród mężczyzn odsetek ten wynosi 88,2%. Polscy mężczyźni niemal dwukrotnie częściej niż kobiety deklarują, że płeć nie ma dla nich znaczenia (6,1% vs 3,8%).

Różne podejścia, różne strategie finansowe

Skłonność do podejmowania ryzyka ma bezpośredni wpływ na decyzje inwestycyjne, poziom przedsiębiorczości, gotowość do korzystania z nowych produktów finansowych oraz tempo adopcji nowych technologii, w tym rozwiązań opartych na sztucznej inteligencji. Analizy międzynarodowe wskazują, że mężczyźni częściej deklarują wcześniejsze korzystanie z innowacyjnych narzędzi technologicznych, natomiast kobiety częściej podkreślają znaczenie bezpieczeństwa, przejrzystości i kontroli w procesie podejmowania decyzji. Różnice te przekładają się na odmienne style zarządzania finansami i podejścia do inwestowania.

Doświadczenia rynkowe pokazują jednocześnie, że kobiety częściej podejmują decyzje w sposób bardziej długoterminowy i ostrożny, co sprzyja stabilności portfeli inwestycyjnych oraz odpowiedzialnemu zarządzaniu budżetem domowym. Z kolei wyższa deklarowana skłonność do ryzyka wśród mężczyzn częściej wiąże się z gotowością do szybszego wdrażania innowacji i testowania nowych rozwiązań.

- Polki coraz śmielej podejmują decyzje, w których obecny jest element niepewności. Wyróżnia nas gotowość do działania i brania odpowiedzialności za własne wybory. To zmiana mentalna, która przekłada się także na sposób podejmowania decyzji finansowych. Kobiety nie unikają ryzyka, tylko podchodzą do niego świadomie, traktując je jako narzędzie realizacji celów, a nie jednorazowy impuls – podkreśla Paulina Strugała.

Dane potwierdzają, że różnice w podejmowaniu ryzyka pozostają trwałe i widoczne w całej Europie, w tym w Polsce. Jednocześnie Polska należy do krajów o relatywnie wysokiej ogólnej skłonności do ryzyka przy umiarkowanej luce między płciami. Tożsamość płciowa w Polsce ma przy tym silne znaczenie społeczne, co wpływa na postawy ekonomiczne i sposób definiowania własnych wyborów.

[1] https://www.europeansocialsurvey.org/sites/default/files/2023-06/Round-11-ESS-sampling-guidelines.pdf

Ostatnia runda Europejskiego Sondażu Społecznego (ESS), czyli runda 11, została przeprowadzona w latach 2023/2024 w 30 krajach, w tym w Polsce. Dane z tej rundy zostały opublikowane w listopadzie 2025 roku, obejmując pełne wyniki z wszystkich uczestniczących państw. Badanie ESS runda 11 stosowało głównie wywiady bezpośrednie (twarzą w twarz), z wyjątkiem Czech, gdzie użyto metod samooceny z powodu braku ankieterów. W Polsce zrealizowano badania na grupie 1442 respondentów w wieku 15 lat i starszych, metodą wywiadów bezpośrednich na przełomie 2023/2024. Próba była losowana wielostopniowo z początkową liczebnością około 3797 adresów, aby osiągnąć efektywną wielkość co najmniej 1500 osób zgodnie ze standardami ESS. Realizacja finansowana przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, z koordynacją Instytutu Filozofii i Socjologii PAN.