VeloAnaliza: Ponad połowa Polaków widzi potrzebę większej edukacji finansowej

56 proc. Polaków dostrzega potrzebę większej edukacji w zakresie oszczędzania i inwestowania, a 43 proc. ocenia swoje kompetencje finansowe jako przeciętne. Co ciekawe, największą potrzebę dalszego rozwoju w tym obszarze deklarują najmłodsi respondenci, którzy jednocześnie najwyżej oceniają swoje umiejętności zarządzania finansami. Z badania zleconego przez VeloBank wynika, że 38 proc. ankietowanych poszukuje informacji na temat oszczędzania i inwestowania na portalach i blogach. Bezpośrednio z wiedzy ekspertów finansowych korzysta 15 proc. respondentów¹.

Wyniki badania zleconego przez VeloBank pokazują, że Polacy podchodzą do swoich kompetencji finansowych z umiarkowanym przekonaniem. Łącznie 46 proc. respondentów ocenia swoje umiejętności zarządzania finansami osobistymi dobrze lub bardzo dobrze. Najczęściej są to osoby w wieku 18-24 lata – w sumie 53 proc. Jednocześnie największa grupa badanych (43 proc.) określa swoje umiejętności jako przeciętne. Słabą lub bardzo słabą ocenę wystawia sobie łącznie 11 proc. respondentów. Wyraźnie częściej są to osoby w wieku 55+. W tej grupie odsetek takich odpowiedzi wynosi łącznie 16 proc., podczas gdy wśród najmłodszych badanych jest to około 4 proc.

Widoczne są również różnice związane z miejscem zamieszkania. Pozytywnie ocenia swoje umiejętności zarządzania finansami 54 proc. mieszkańców dużych miast liczących od 100 do 500 tys. osób i 51 proc. mieszkańców miast średniej wielkości. Na wsi odsetek dobrych i bardzo dobrych ocen wynosi 41 proc.

Mniej wyraźne są różnice związane z poziomem wykształcenia. Swoje umiejętności dobrze lub bardzo dobrze ocenia 47 proc. osób z wykształceniem wyższym, 45 proc. ze średnim oraz 42 proc. respondentów z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym.

- Nasze wyniki wpisują się w szerszy, europejski wzorzec: Polacy oceniają swoje kompetencje finansowe wyżej, niż pokazują to testy wiedzy, a według ostatnich badań Komisji Europejskiej² pod względem realnej wiedzy finansowej zajmujemy dopiero 21. miejsce wśród 27 krajów UE – wyraźnie poniżej unijnej średniej. To nie jest problem wyłącznie indywidualny, lecz strukturalny, bo rzutuje na to, jak Polacy oszczędzają i inwestują na tle reszty kontynentu, a Europejczycy są konserwatywni na tle Amerykanów – mówi Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.

Potrzeba edukacji finansowej

Mimo że niemal połowa respondentów dobrze ocenia własne umiejętności, 56 proc. badanych uważa, że Polacy potrzebują większej edukacji finansowej w zakresie oszczędzania i inwestowania. Przeciwnego zdania jest jedynie 10 proc., natomiast 34 proc. nie potrafi jednoznacznie ocenić tej kwestii.

Potrzebę większej edukacji szczególnie mocno dostrzegają najmłodsi respondenci. W grupie osób w wieku 18 –24 lata wskazuje na nią aż 74 proc. badanych. Wśród osób w wieku 25 - 34 lat jest to 59 proc., natomiast w grupie respondentów powyżej 55. roku życia 50 proc.

Istotne różnice widać także w zależności od wykształcenia. Większej edukacji finansowej oczekuje 64 proc. osób z wykształceniem wyższym, 50 proc. ze średnim oraz 38 proc. z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym.

Wyniki pokazują, że grupy, które wysoko oceniają własne umiejętności zarządzania finansami osobistymi, jednocześnie częściej dostrzegają potrzebę dalszego rozwijania wiedzy w tym zakresie. Może to wskazywać, że większa świadomość finansowa pozwala lepiej rozumieć złożoność decyzji dotyczących oszczędzania i inwestowania.

- To, że najmłodsi i najlepiej wykształceni Polacy najsilniej odczuwają potrzebę dalszej edukacji finansowej, jest dobrą wiadomością, bo to krok do zmiany nawyków. A zmiana jest pilna – z produktów inwestycyjnych korzysta u nas zaledwie 15 proc. dorosłych wobec 24 proc. średniej unijnej. Bez skoku w edukacji finansowej młodego pokolenia trudno będzie zamknąć tę lukę, a inwestycje są też tym, co napędza gospodarkę – dodaje Piotr Arak.

Internet głównym źródłem wiedzy

Najpopularniejszym źródłem wiedzy na temat oszczędzania i inwestowania dla Polaków jest internet. Portale i blogi wskazało 38 proc. osób. Od rodziny lub znajomych wiedzę czerpie 23 proc. badanych. Znacznie rzadziej jako źródła informacji ankietowani wybierają ekspertów finansowych, media tradycyjne i media społecznościowe (po 15 proc.). Szkolenia, webinary i kursy wybiera jedynie 8 proc. respondentów. 36 proc. badanych przyznało natomiast, że nie interesuje się inwestowaniem.

Młodsi respondenci znacznie częściej niż starsi szukają wiedzy o oszczędzaniu i inwestowaniu w internecie oraz mediach społecznościowych. Z internetu korzysta połowa osób w wieku 18-24 lata, wobec 32 proc. respondentów po 55. roku życia. Jeszcze większe różnice widać w przypadku mediów społecznościowych, które wskazało 37 proc. najmłodszych i zaledwie 8 proc. najstarszych badanych.

Badania pokazują również, że brak zainteresowania inwestowaniem rośnie wraz z wiekiem. Deklaruje go 23 proc. osób w wieku 18–24 lata i taki sam odsetek respondentów w wieku 25–34 lata, ale już 47 proc. osób mających co najmniej 55 lat. Podobna różnica dotyczy wykształcenia: inwestowaniem nie interesuje się 54 proc. osób z wykształceniem podstawowym lub zasadniczym zawodowym, 40 proc. ze średnim i 28 proc. z wyższym.

Materiał ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej, analizy inwestycyjnej ani zachęty do podejmowania decyzji inwestycyjnych. Inwestowanie wiąże się z ryzykiem, w tym możliwością utraty części lub całości zaangażowanego kapitału.

[1] Badanie przeprowadzone na panelu Ariadna na ogólnopolskiej próbie liczącej N=1040 osób. Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków w wieku 18 lat i więcej dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszka

[2] Komisja Europejska, Flash Eurobarometer 525: Monitoring the level of financial literacy in the EU, lipiec 2023, https://europa.eu/eurobarometer/surveys/detail/2953