VeloAnaliza: Emeryci mają mieszkania, ale brakuje im gotówki

W Polsce udział majątku ulokowanego w nieruchomościach należy do najwyższych w UE, a jednocześnie poziom oszczędności seniorów – do najniższych. W efekcie, mimo relatywnie wysokiego „bogactwa na papierze”, wielu emerytów dysponuje ograniczonymi środkami na finansowanie bieżących kosztów życia. Ich oszczędności pozwalają średnio na pokrycie ok. 12,5 miesiąca wydatków.

Dane Europejskiego Banku Centralnego (HFCS), Eurostatu i World Inequality Database pokazują narastający, strukturalny problem w modelu majątkowym polskich gospodarstw domowych.

- Ograniczona dostępność środków finansowych przy wysokim udziale nieruchomości w majątku przekłada się na rosnące ryzyko tzw. ubóstwa płynnościowego, czyli trudności w finansowaniu codziennych potrzeb bez konieczności sprzedaży posiadanych aktywów. W Polsce to zjawisko ma szczególnie wyraźny charakter – wiele gospodarstw emeryckich posiada znaczący majątek, ale dysponuje ograniczoną ilością gotówki – mówi Piotr Arak, główny ekonomista VeloBanku.

Płynność finansowa polskich emerytów jedną z najniższych w UE

W gospodarstwach domowych osób w wieku 65–74 lata aż 89,7% majątku stanowią nieruchomości, podczas gdy aktywa finansowe odpowiadają jedynie za 9,6%. To najwyższy udział mieszkań w strukturze majątku w całej UE. W praktyce oznacza to, że przeciętne gospodarstwo emeryckie w Polsce ma ograniczone środki na pokrycie kosztów życia. Oszczędności seniorów wystarczają średnio na ok. 12,5 miesiąca konsumpcji na poziomie 50% średniego wynagrodzenia krajowego, podczas gdy w Niemczech jest to ponad 50 miesięcy, we Francji ok. 54 miesiące, w Holandii 36 miesięcy, a w Belgii i Danii ponad 50–60 miesięcy. Polska plasuje się tym samym w dolnej części unijnego zestawienia pod względem płynności finansowej emerytów.

Model house-rich, cash-poor

Struktura ta wpisuje się w szerszy europejski podział na trzy modele akumulacji majątku. W krajach Europy Zachodniej (m.in. Niemcy, Francja, Holandia, Belgia, Dania, Austria, Szwecja) dominuje model „asset rich & cash rich”, w którym gospodarstwa domowe posiadają jednocześnie wysokie aktywa finansowe (80–220 tys. EUR) oraz wysoką płynność sięgającą 55–150 miesięcy konsumpcji. Z kolei Polska i inne kraje Europy Środkowo-Wschodniej (m.in. Słowacja, Chorwacja, Rumunia, Bułgaria, Łotwa, Litwa) tworzą model „house-rich, cash-poor”, w którym udział nieruchomości w majątku sięga 56–90%, ale aktywa finansowe często nie przekraczają 3–12 tys. EUR, a płynność ogranicza się do 2–7 miesięcy. Trzeci model, charakterystyczny dla Europy Południowej, ma strukturę mieszaną i umiarkowaną płynność.

- Polska jest przypadkiem szczególnie skrajnym nawet na tle regionu CEE. Dominacja nieruchomości ogranicza dostęp do gotówki, a uwolnienie środków często wymaga sprzedaży mieszkania lub zadłużenia. Dane World Inequality Database wskazują, że mimo wzrostu majątku per capita w Polsce i regionie CEE w latach 2017–2024 (ok. +28% w Polsce), struktura majątku pozostaje niezmienna. Polski emeryt nadal posiada ok. 30% wartości nieruchomości niemieckiego emeryta i mniej niż 10% jego aktywów finansowych, co utrwala różnice w poziomie płynności – dodaje Piotr Arak.

Duże różnice w poziomie oszczędności

Dysproporcje szczególnie wyraźnie widać na poziomie szczegółowych danych. Przeciętne oszczędności polskiego gospodarstwa domowego emerytów w wieku 65–74 lata wynoszą około 9,3 tys. EUR (ok. 40 tys. PLN), podczas gdy w Niemczech jest to około 97 tys. EUR, a we Francji 88 tys. EUR, czyli około 9–10 razy więcej. Jednocześnie 89,7% majątku Polaków w tej grupie wiekowej jest zamrożone w nieruchomości, a w grupie 75+

udział ten rośnie do ponad 90%. Dla porównania średnia w strefie euro wynosi ok. 72%, a w USA ok. 31%, co pokazuje skalę różnicy w strukturze majątku.

- Polski model bogactwa emerytalnego, ukształtowany po transformacji gospodarczej, prowadzi do sytuacji, w której gospodarstwa domowe są bogate w aktywa, ale ubogie w płynność. W warunkach starzenia się społeczeństwa, rosnących kosztów utrzymania i wydłużającej się długości życia oznacza to rosnące ryzyko braku środków na pokrycie codziennych wydatków – nawet przy relatywnie wysokim poziomie posiadanego majątku – podkreśla Piotr Arak.

W odpowiedzi na te wyzwania VeloBank, Mastercard i Pru realizują inicjatywę „Wygodnie na Emeryturze”.

Szczegóły oferty są dostępne na stronie: Promocja "Wygodnie na emeryturze" - VeloBank.

Nota prawna:

Organizatorem promocji i Ubezpieczycielem jest Prudential International Assurance plc Spółka Akcyjna Oddział w Polsce z siedzibą w Warszawie. VeloBank S.A. pełni rolę agenta ubezpieczeniowego. Promocja trwa do 31.12.2026 r.

Więcej informacji na temat promocji, w tym Regulamin promocji „Wygodnie na emeryturze” określający jej warunki oraz OWU z zakresem ochrony, ograniczeniami oraz włączeniami odpowiedzialności Ubezpieczyciela dostępne na velobank.pl/klienci-indywidualni/ubezpieczenia/promocja-wygodnie-na-emeryturze oraz na pru.pl.