Co powstrzymuje Polaków przed inwestowaniem? Nie tylko brak pieniędzy

Brak wystarczających środków (41 proc.) i obawa przed ryzykiem (40 proc.) to dwie najczęściej wskazywane bariery wśród osób, które nie inwestują pieniędzy – wynika z najnowszego badania przeprowadzonego na zlecenie VeloBanku¹. Jednocześnie dane pokazują, że powodów unikania inwestowania nie można sprowadzać wyłącznie do kwestii finansowych. Szczególnie wśród młodych Polaków istotną przeszkodą jest brak wiedzy. Wśród inwestujących najczęstszym motywem jest z kolei chęć pomnażania oszczędności (35 proc.), a najpopularniejszymi formami inwestowania pozostają fundusze inwestycyjne i akcje.

Z najnowszego badania przeprowadzonego na zlecenie VeloBanku wynika, że osoby, które nie inwestują pieniędzy, wskazują na różne bariery związane zarówno z sytuacją finansową, jak i postrzeganiem ryzyka oraz zaufaniem do produktów inwestycyjnych. Istotną rolę odgrywa także poziom wiedzy finansowej, szczególnie wśród młodszych respondentów, którzy częściej niż pozostałe grupy deklarują brak wiedzy w tym zakresie.

Dlaczego Polacy nie inwestują?

Brak wystarczających środków (41 proc.) i obawa przed ryzykiem (40 proc.) to dwa najczęściej wskazywane powody wśród osób, które nie inwestują pieniędzy. W dalszej kolejności respondenci wymieniają brak zaufania do produktów inwestycyjnych (20 proc.), niewystarczającą wiedzą na temat inwestowania (19 proc.), brak czasu (18 proc.), a także przekonanie, że inwestowanie jest zbyt skomplikowane (14 proc.).

Odpowiedzi wyraźnie różnią się w zależności od płci. Kobiety częściej niż mężczyźni wskazują na ograniczenia finansowe. Aż 44 proc. z nich deklaruje brak wystarczających środków wobec 37 proc. mężczyzn. Mężczyźni z kolei nieco częściej wskazują obawę przed ryzykiem, brak zaufania do produktów inwestycyjnych oraz brak czasu jako powody, które ich powstrzymują.

Jeszcze wyraźniejsze różnice widać w podziale na grupy wiekowe. Wśród najmłodszych respondentów bariera finansowa nie jest jedynym problemem. Co trzecia osoba w wieku 18-24 lata przyznaje, że nie wie, jak inwestować, a więcej niż co piąta uważa inwestowanie za zbyt skomplikowane. Co ważne, tylko 36 proc. najmłodszych wskazuje na brak środków, czyli mniej niż wynosi średnia dla wszystkich nieinwestujących. Wskazuje to, że w tej grupie barierą nie są wyłącznie kwestie finansowe, lecz także brak wiedzy oraz postrzegana złożoność inwestowania.

Odmienny obraz wyłania się wśród osób w wieku 55+. Najczęściej spośród wszystkich grup wskazują oni na brak wystarczających środków (48 proc.), ale jednocześnie najrzadziej obawiają się ryzyka (33 proc.) i najrzadziej deklarują brak wiedzy na temat inwestowania (13 proc.). W tej grupie ograniczenia finansowe wyraźnie wysuwają się więc na pierwszy plan, podczas gdy brak wiedzy czy obawa przed ryzykiem mają mniejsze znaczenie.

– Mówiąc o inwestowaniu, często koncentrujemy się na wysokości kapitału, tymczasem wyniki badania pokazują, że równie ważne są wiedza i podejście do ryzyka. Szczególnie interesujący jest przykład młodych osób, które być może chcą pomnażać swoje oszczędności, ale nie wiedzą, jak zacząć. To pokazuje, że edukacja finansowa jest równie ważnym elementem budowania rynku inwestycyjnego jak dostępność środków – mówi Grzegorz Zawada, dyrektor Biura Maklerskiego VeloBanku.

Cel inwestowania: pomnażanie oszczędności i ochrona przed inflacją

VeloBank zapytał także Polaków, którzy inwestują swoje środki, o powody takiej decyzji. Najczęściej wskazywanym motywem jest chęć pomnażania oszczędności (35 proc.). Kolejne miejsca zajmują ochrona pieniędzy przed inflacją (21 proc.) oraz budowanie kapitału na emeryturę (20 proc.). Rzadziej inwestorzy wskazują chęć osiągnięcia niezależności finansowej (15 proc.) czy dywersyfikację majątku (9 proc.).

Motywacje różnią się jednak w zależności od wieku i płci. Wśród najmłodszych inwestorów, w wieku 18-24 lata, zdecydowanie dominuje chęć pomnażania oszczędności (57 proc.), podczas gdy budowanie kapitału na emeryturę wskazuje jedynie 5 proc. badanych. Z kolei w grupie 25-34 lata, obok pomnażania oszczędności (40 proc.), częściej pojawiają się również ochrona przed inflacją (22 proc.) oraz myślenie o emeryturze (21 proc.).

Kobiety częściej niż mężczyźni wskazują na pomnażanie oszczędności oraz osiągnięcie niezależności finansowej (38 proc. wobec 33 proc.), natomiast mężczyźni wyraźnie częściej wymieniają dywersyfikację majątku (11 proc. wobec 4 proc.).

Fundusze, akcje i giełda – tam inwestują Polacy

Jeśli chodzi o najczęściej wybierane formy inwestowania, najpopularniejsze są fundusze inwestycyjne (34 proc.) oraz akcje i giełda (33 proc.). Na dalszych miejscach plasują się IKE/IKZE (27 proc.), nieruchomości (23 proc.) i ETF-y (22 proc.). Preferencje inwestorów różnią się jednak wyraźnie w zależności od wieku. ETF-y szczególną popularnością cieszą się wśród inwestorów w wieku 18-24 lata (48 proc.). Kryptowaluty wybiera 18 proc. inwestujących, przy czym najczęściej sięgają po nie osoby w wieku 25-34 lata (31 proc.). PPK również wskazało 18 proc. inwestujących, a najwyższy odsetek użytkowników tego rozwiązania odnotowano w grupie 35-44 lata (32 proc.). Niewielkie znaczenie sztuki jako formy inwestycji (4 proc.) potwierdza, że alternatywne aktywa wciąż pozostają w Polsce niszą.

– Preferencje inwestorów wyraźnie różnią się w zależności od wieku. Młodsi częściej sięgają po ETF-y i kryptowaluty, natomiast wraz z wiekiem rośnie zainteresowanie rozwiązaniami wspierającymi długoterminowe budowanie kapitału, takimi jak IKE/IKZE czy PPK. Pokazuje to, że wybór instrumentów inwestycyjnych jest silnie związany z celami finansowymi na różnych etapach życia – komentuje Grzegorz Zawada.

[1] Badanie przeprowadzone na panelu Ariadna na ogólnopolskiej próbie liczącej N=1040 osób. Kwoty dobrane wg reprezentacji w populacji Polaków w wieku 18 lat i więcej dla płci, wieku i wielkości miejscowości zamieszkania. Termin realizacji badania: lipiec 2026 r. Metoda: CAWI. W wybranych pytaniach respondenci mogli wskazać więcej niż jedną odpowiedź.